Gà Hồ - đặc sản tiến Vua “có tiền mua cũng khó”


Đầu công, mình cốc, cánh trai” là câu truyền miệng để nhận biết giống gà Hồ.

Không chỉ quý hiếm “có một không hai” ở nước ta, gà Hồ còn nổi tiếng bởi chất thịt hồng hào, thơm ngon, có giá trị dinh dưỡng cao… Đây cũng là môt trong những đặc sản tiến vua nức tiếng Kinh Bắc một thời.

Gà Hồ ở làng Lạc Thổ, thị trấn Hồ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh vốn nổi tiếng bởi mang đậm nét tâm linh, văn hóa gắn với lễ hội truyền thống và tranh dân gian Đông Hồ.

Trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử, giống gà quý hiếm này vẫn được gìn giữ và phát triển. Ngày nay, gà Hồ đã trở thành đặc sản, thương hiệu nổi tiếng khắp cả nước. Tuy nhiên, nếu chỉ mang danh quý hiếm, gà “tiến vua” thì chắc gà Hồ không thể được người dân ưa chuộng đến như vậy. Vậy đâu là lý do khiến giống gà trở nên đắt đỏ, “có tiền mua cũng khó”?


Mào của gà Hồ phải sít (mào đùn), mã mận (màu mận chín), hoặc mã lĩnh (xanh đen). 

Về ngoại hình, gà Hồ là giống gà to, mau lớn, có ngoại hình màu sắc đẹp, thân hình cường tráng, hùng dũng nhưng lại hiền hậu. Dân giang thường dùng cụm từ "đầu công, mình ốc, cánh trai" để miêu tả về giống gà quý hiếm có một không hai này.

So với các giống gà khác gà Hồ có đặc điểm chung là đầu gộc, mào gà (cả trống và mái) đều là mào sít (mào con chim sít), cao trường, vẩy chân mịn, mầu đỗ lành (hạt đỗ tương), ngón chân mập.

Xem thêm: Rượu làng Vân – “mỹ tửu” lừng danh quê hương Kinh Bắc

Gà trống có đặc điểm đầu gộc, mào sít, mã mận (màu mận chín) hoặc mã lĩnh (đen), đuôi nơm, chân to mầu hạt đỗ lành, vẩy chân mịn, vóc con gà trường, dáng oai phong, hùng dũng, khi trưởng thành con trống luôn hội đủ 5 phẩm chất của bậc quân tử: Văn, Vũ, Dũng, Nhân, Tín...

Gà mái cũng có đầy đủ các tiêu chí như gà trống, nhưng khác là gà mái nhỏ hơn, dáng bầu bĩnh, hiền lành và có 3 mầu: Mã thó (mầu đất thó); Mã nhãn (mầu quả nhãn chín) và Mã sẻ (mầu lông con chim sẻ).

Theo người dân ở làng Lạc Thổ, điều đặc biệt nhất là gà Hồ trưởng thành nặng trung bình từ 5 - 6 kg, có thời kỳ dự thi gà trống thuần chủng có thể nặng tới 9 - 10 kg nên gà Hồ còn có danh hiệu là "Đệ nhất đô vật". Về phẩm chất, thịt gà Hồ rất thơm ngon. Tuy gà to nhưng do được nuôi chủ yếu bằng phương pháp dân dã, tự nhiên nên thịt hồng, thơm ngon, có giá trị dinh dưỡng cao…

Với những đặc trưng và phẩm chất như vậy nên xưa kia gà Hồ được chọn làm sản vật dâng lên vua chúa và được gọi là gà "tiến vua".

Ngày nay, mức độ quý hiếm và giá trị của gà Hồ được thể hiện khi người dân chủ yếu mua làm đồ cúng lễ, biếu tặng trong các dịp lễ, Tết. Giá cũng dao động từ 500- 700 ngàn đồng/kg tùy thời điểm và cân nặng, mẫu mã.

Xem thêm: Bánh tro Đình Tổ: Món ngon đến “lạc lối về”