Kẹo Sìu Châu Nam Định: Thấm đẫm hồn quê trong thức quà dân dã

Không chỉ là vùng đất “địa linh nhân kiệt” lưu giữ nhiều di sản văn hóa tinh thần, Nam Định còn nổi danh với những ẩm thực dân dã rất riêng. Trong đó có kẹo Sìu Châu.

Theo người dân nơi đây, kẹo Sìu Châu đã là thức quà nổi danh ở Thành Nam đã gần 2 thế kỷ nay. Được biết, Nhà thơ Nguyễn Khuyến khi về ở ẩn, có lần nhận được một cân kẹo Sìu Châu do học trò cũ là án sát Trần Tán Bình gửi biếu. Khi ấy đôi mắt nhà thơ đã bị lòa, thưởng thức hương vị đậm đà của món quà quý giá, cụ Tam nguyên Yên Đổ đã ứng khẩu thành thơ:

Nguyên phùng tả hữu lai vô tận

Hương dẫn Chi Lan nhập tức văn

(Đại ý: Ăn kẹo Sìu Châu thì cảm nhận được hương thơm vương giả như hoa lan. Ăn vào nhận ra ngay vị thơm ngon, đặc sản của vùng quê Nam Định)

Tương truyền, gần  200 năm trước, cụ Tổ nghề Đỗ Phúc Nhật đã sáng tạo ra thứ kẹo lạc từ các nguyên liệu đặc sản của nông nghiệp vùng châu thổ sông Hồng. Cửa hiệu đặt tại số 4 phố Hàng Sắt, đối diện đền Triều Châu (Thiều Châu) ngay bến Ngự thuộc sông Vị Hoàng xưa. Khi cửa hàng chưa có tên gọi, người ta thường gọi mộc mạc cho tiện nhớ là hiệu kẹo ngon trước đền Triều Châu.  Dần dần, người ta gọi giản tiện là kẹo Triều Châu, rồi đọc chệch thành kẹo Sìu Châu, rồi gọi tắt là kẹo Sìu.

Mãi tới năm 1880, cụ Đỗ Phúc Nhật khi xây cửa hiệu thành ngôi nhà hai tầng mới đặt tên chính thức là kẹo Sìu Châu Nguyên Hương Nam Định (Nguyên hương có nghĩa là hương vị tiết ra từ nguyên chất đường, lạc, gạo nếp chứ không vay mượn từ hương vị khác).

Được biết, để làm được thứ kẹo Sìu thơm ngon, tinh khiết là cả một nghệ thuật lắm công phu. Kỹ thuật chế biến kẹo Sìu Châu được xem là tuyệt đỉnh của kỹ thuật làm kẹo lạc. Những viên “lạc bò” được chọn kỹ, rang chín thấu, giòn thơm nấu với “đường chõ” hoặc đường phèn quyện với mạch nha chế từ gạo nếp hương và mộng mạ. Mỗi thanh kẹo được bao trong vỏ bột nếp hương vừa có tác dụng chống ẩm, vừa để ủ cho kẹo lên hương.

Để nấu được kẹo Sìu Châu, người thợ cần có đôi tay tinh tế, phải “dẻo tay” để giữ nhiệt độ ổn định của bếp và khó nhất là biết ước lượng tỷ lệ đường, lạc, mạch nha phù hợp với mỗi mẻ nấu. Kẹo nấu trong thời gian ngắn, thao tác nhanh nên người thợ kinh nghiệm phải nắm được bí quyết hoán đường đến độ nào thì mới cho đường vào.

Khi đường đủ độ, cho lạc rang vào đảo nhanh rồi bắc ra, đổ kẹo lên bàn. Trong vòng mười phút phải cán kẹo và cắt kẹo xong vì nếu kéo dài thời gian kẹo bị cứng, không cắt được. Kẹo ra lò có sắc nâu hồng và trong như hổ phách, ăn giòn tan, thơm lừng, ngọt đậm để lại dư vị khó quên. Kẹo Sìu Châu còn độc đáo ở kỹ thuật khử mùi hôi của dầu lạc, để lâu không ỉu.

Chính vì vậy mà biết bao đời nay, trải qua thăng trầm của lịch sử, kẹo Sìu Châu vẫn giữ nguyên chất thơm ngon vốn có khiến bất cứ ai đặt chân đến Thành Nam cũng không khỏi xuýt xoa: Ăn miếng kẹo Sìu Châu giòn tan, thơm bùi và ngọt thanh mà không dính răng quả đã vô cùng!

Xem thêm: Bánh gai Bà Thi: Ngất ngây đặc sản nức tiếng Thành Nam