Đi Tìm Món Lạc Rang Húng Lìu "Bà Vân"

Trên con phố Bà Triệu chỉ vài trăm mét thôi nhưng có tớ hàng chục cửa hàng lạc rang mang thương hiệu Bà Vân. Những tầm biển đầu có hình ảnh bà Vân và đều ghi đây là địa chỉ duy nhất  khiến ngay cả chính tôi và những người đi đường khó có thể biết được đâu mới chính xác là cửa hàng nhà Bà Vân thật.

Lạc rang húng lìu cụ Vân

Lân la trà đá và hỏi chuyện các hàng nước, các cụ cao tuổi sống quanh khu phố thì tôi đã tìm đến con ngõ 176 Bà Triệu - Hà Nội nơi Bà Vân sinh sống và cũng là nơi khai sinh ra thương hiệu lạc rang húng lìu Bà Vân nổi tiếng khắp Hà Nội. Bà Vân nay đã 85 tuổi mọi người giờ đã gọi là Cụ Vân, tuổi già khiến cụ không còn đủ sức khỏe để tham gia sản xuất nữa mà chuyển sang hướng dẫn, truyền nghề lại cho con cháu.

Bánh Đa Nem Làng Chều

Theo Cụ Vân kể lại thì vào đầu những năm 60 của thế kỉ trước trong một lần tình cờ cụ đã học được bí quyết rang lạc từ một ông đầu bếp người Hoa. Sau vài năm học hỏi cụ bắt đầu bán món lạc rang húng lìu từ năm 1963, Cụ kể lại: Ngày đó tôi làm ca sáng ở nhà máy, chiều về thì bán lạc rang. Tôi đi bán lạc rang dạo ở các quán bia, mỗi quán chỉ vài ba gói con con nên bán chỉ được ngày 2-4kg/ ngày. Sau khi nhà nước mở cửa thì nghề này cũng bắt đầu phát triển và có được nghề ngày hôm nay."

Lạc rang húng lìu đã đóng gói tại cửa hàng Cụ Vân

Mặc cho cả khu phố rất nhiều cửa hàng biển to, biển nhỏ quảng cáo chen chúc nhau nhưng riêng cửa hàng Cụ Vân  thật chỉ là một tủ kính nhỏ khiêm tốn đặt trước ngõ. Nói về việc có nhiều thương hiệu cùng lấy tên Vân, có phải cùng do cụ truyền nghề hay không, thì cụ Vân cười nói: “Thì cũng kệ thế thôi. Họ thấy thương hiệu này bán được nên đều đặt tên Vân. Có lần tôi cũng nói với họ nhưng họ bảo do người nhà cũng có tên như thế. Tuy nhiên, cô thấy đấy người ăn giờ cũng sành lắm. Dù cả phố bán lạc rang húng lìu bà Vân thì cửa hàng chúng tôi vẫn có khách cho mình”.

Cửa hàng nhà Cụ Vân trong một con ngõ nhỏ

Cụ chia sẻ, nhà cụ bán từ sáng đến 6h chiều thì dọn hàng nhưng hôm nào cũng thế, cứ 9- 10h đêm vẫn có người gọi điện mang lạc xuống chứ không chịu mua lạc của những cửa hàng dưới phố. "Hay có những người Việt kiều, họ ăn lạc của chúng tôi một lần mà vẫn giữ cái tem đấy để đi tìm. Có lần họ tìm đúng địa chỉ nhưng vẫn không tin, họ bảo với cháu nội tôi nhất định phải mua lạc của đúng bà cụ trong ảnh", Cụ Vân kể lại.

Trung bình mỗi ngày nhà cụ Vân rang 30-40kg lạc nhưng tất cả đều phải làm thủ công. Lạc phải là lạc ngon nhất được các mối quen cũng cấp c  từ Bắc Giang, Nghệ An…được trồng trên đất pha cát và tuyệt đối không có hạt mốc, hạt lép. Cụ rất khắt khe trong việc kiểm tra chất lượng của lạc. Củ chia sẻ: "Tôi đặt mối quen đều đặn nhưng mỗi khi nhập lạc về tôi đều yêu cầu mối hàng phải ký quỹ một tạ lạc. Nếu họ cung cấp cho tôi lạc không đảm bảo chất lượng thì coi như họ mất trắng một tạ lạc đó”.

Chân dung cụ Vân năm nay đã gần 90 tuổi

Lạc sau khi tuyển chọn sẽ được tẩm ướp với đường, muối, húng lìu…Công đoạn này cũng hết sức quan trọng. Cụ Vân cho biết: “Mua húng lìu trên thị trường đến 70% là bị trộn mùn cưa vào nên mấy chục năm nay húng lìu cũng là do nhà tôi tự làm lâý để đảm bảo lạc khi rang lên phải thật thơm ngon”.

Cá Kho Làng Vũ Đại

Tiếp đó là công đoạn rang lạc. Dù mỗi ngày rang hàng chục kg lạc nhưng tất cả đều được rang bằng tay. Cụ Vân chia sẻ: “Nếu muốn lạc rang ngon, chín đều thì phải rang bằng cát vàng. Cát vàng phải đãi qua 10 lần nước cho sạch, đem phơi sau đó đun nóng cát mới cho lạc đã tẩm ướp vào rang”.

Địa chỉ ngõ 176 đã trở nên quen thuộc với rất nhiều người

Trải qua hàng chục năm theo thời gian món lạc rang húng lìu đã chinh phục được rất nhiều người sau khi ăn, đã từ lâu dãy phố Bà Triệu đã trở thành địa điểm quen thuộc của nhiều người dân Hà Nội và du khách khi muốn thưởng thức món ăn giản dị này. Tuy nhiên để mua được lạc rang húng lìu chính hiệu Bà Vân ( nay là Cụ Vân ) thì không phải ai cũng có thể tìm được chính xác.